İlk defa kedi sahipleniyorsanız öncesinde bakımı hakkında bilgi edinmeniz büyük önem taşır. Hayvanın yaşı, sağlık durumu, cinsi gibi detaylar bu süreci belirleyen faktörlerdir. Bazı farklılıklar söz konusu olsa da her kedinin ortak bakım ihtiyaçları bulunur. Kedi bakımı için gerekli olabilecek malzemeleri size en yakın petshoptan ya da veteriner kliniğinden temin edebilirsiniz. Kediniz için kullanacağınız bakım ürünlerinin, temizlik bezlerinin kedinizin derisinde tahriş oluşturmaması ve kedinize zararlı bir özellik içermemesi gerekir. Bu nedenle kediler için özel olarak geliştirilen bakım ürünlerini tercih etmelisiniz. Kedi bakımında kedi sahipleri çevrenin temizliğinden ve hijyeninden de sorumludur. Kediler hijyen sorunları yaşanan evlerde çeşitli hastalıklar geliştirebilirler. Kedilerin bakımı ve rutin temizlikleri çoğu zaman kedilerin kendisi tarafından sağlansa da kedilerin temizlenmesi konusunda kedilerin rutin temizlikleri bazı durumlarda yeterli olmayabilir. Bu durumlardan bazıları deri hastalıkları, dış parazitler, kedinin dışarıdan bir pisliğe maruz kalması gibi durumlardan oluşabilmektedir. Kedilerin maruz kaldığı bu gibi durumlarda acilen önlem almanız ve kedinizin tüylerini temizlemek için banyo yaptırmanız ya da tüylerini tıraş etmeniz gerekebilir. Kedi nasıl temizlenir bilmiyorsanız eğer veteriner hekiminize danışarak danışmanlık hizmeti almalısınız. Kedinin tüylerinin tıraş edilmesi gerekiyorsa eğer bunu tek başınıza yapamazsınız. Tüy tıraşları uygun koşullarda, veteriner kliniklerde gerçekleştirilmektedir.

Temel İhtiyaç Malzemeleri Nelerdir?

Bir kedi sahiplendiğiniz zaman ilk aklınıza gelen malzemeler çoğunlukla kedinizin temel ihtiyaçları listesinde yer alır. Kedi maması, mama ve su kabı, kedi tuvaleti, kedi kumu, kedi kumu temizleme küreği, taşıma çantası ve tarak kedi bakımında ilk etapta mutlaka temin edilmesi gereken malzemeler olarak sıralanabilir.

1. BESLENME

Kaliteli mama seçimi: Kedinin yaşına, kilosuna, kısırlaştırılma ve sağlık durumuna uygun mama seçmelisiniz. Yavru, yetişkin ve kısırlaştırılmış kediler için farklı içerikte (Tavuk, balık veya et içeren) mamalar kullanılmaktadır. Veteriner hekiminize danışarak ne sıklıkta verilmesi gerektiğine karar verilmelidir. Yavru kedinizi eve ilk getirdiğinizde en iyi yöntem onu alışmış olduğu mamayla beslemeye devam etmenizdir. Yavru kedinizin mamasını veteriner hekiminizin önerdiği bir mamayla değiştirmek istediğinizde bu değişikliği yapmak için 5-7 günlük bir döneme ihtiyacınız olacaktır. Yeni mama onun tek maması oluncaya kadar, yeni mamanın oranını arttırıp, eski mamasının oranını azaltacak şekilde eski ve yeni mamaları karıştırmalısınız. Yavru kediye başlangıçta 6 aylık olana kadar düşük miktarda ancak sık öğünlerle besleme yapılabilmektedir.

Su ihtiyacı: Taze su kabı her gün temizlenmeli, su içmeyi teşvik edici otomatik su kapları kullanılabilir. Çelik, seramik ve plastik mama ve su kapları bulunmaktadır. Plastik malzemeden üretilmiş ürünler tercih edilecekse su ve mama kabının çok sıcak su ve yoğun kimyasallar içeren temizleyiciler ile temizlenmemesi önerilir. Kedilerin kum kabından uzakta bulunan, her birey için ayrı yiyecek ve su kaplarına ihtiyacı vardır. Mamaları temiz ve içindekileri taze tutmak önemlidir.

Ödül mamaları: Eğitim ve bağ kurmak için ölçülü olarak kullanılması önerilmektedir. Arpa, buğday ve çavdar gibi tohumların çimlendirilmesiyle elde edilen kedi çimleri patili dostlarımız sindirim sistemlerini desteklemek için verilebilir.

Dikkat edilmesi gereken durumlar: Devetabanı, zambak, ökse otu ve Atatürk çiçeği, , açelya ve nergis gibi bitkiler kediler için zehirli olan yaygın bitkileridir. Benzer şekilde, evinize getirdiğiniz vazo çiçeklerinin, kedilerinizin etrafta dolaşması açısından güvenli olup olmadığını kontrol etmek ve emin olmak gerekmektedir.

Vitaminler ve ek besinler: Kedilerin belirli dönemlerde takviye kullanmaları gerekebilir. Tüy dökme mevsimlerinde tüy yumaklarını engellemek amacıyla malt içerikli macunlar, günlük taurin ihtiyacının ideal seviyede karşılanması için taurinli takviyeler, kış aylarında ya da bir operasyon sonrasında düşebilecek bağışıklık sisteminin desteklenmesi adına multi vitaminler, yaşlılık dönemine yatırım amacıyla glukozamin, kalsiyum veya fosfor gibi bileşenler içeren takviyeler patili dostlarımızın genel sağlık durumunu korumak ve önlem almak için tercih edilebilir.

2. TUVALET ALIŞKANLIĞI

Kum kabı seçimi: Kedileriniz rahatça girip çıkabileceği boyutlarda olmalıdır. Kapalı ya da açık modeller kedilerin ihtiyaçları, alışkanlıkları, mizacı veya yaşam alanlarına göre seçilmelidir.

Yavruluk döneminde anneleri tarafından tuvalet eğitimi verilir. Bir kedi sahiplendiğiniz zaman kendisi için hazırlanan tuvalete kısa sürede uyum sağlamasını bekleyebilirsiniz. Ancak kedilerin tuvaletlerini rahat kullanabilmeleri için doğru kedi tuvaleti seçimi yapılması gerekir. Yavru kediler ya da eklem rahatsızlığı olanlar tuvalet girişinin kolay olduğu alçak kedi tuvaleti tasarımlarına ihtiyaç duyacaktır. Bazı kediler mahremiyetleri söz konusu olduğunda çok daha hassas olabildikleri için onlara kapalı kum kabı alınması iyi bir tercihtir. Evdeki kedi sayısından bir fazla kum kabı kedinize tercih konusunda yardımcı olacaktır. Kedi tuvaletini temizlemek için tuvalette kullanılan kum tipine uygun bir kedi kumu küreği edinilmesi de tuvaletin hijyeninin sağlanması açısından önemlidir. Kedilerin eşelenmesine bağlı olarak kedi kumu çevreye yayılabilir, kedi kumunun yaşam alanına çok fazla yayılmasının önüne geçmek için kedi tuvaleti önü paspasları kullanılabilir.

Kedi Kumu: Kedilerin tuvalet ihtiyaçlarını konforlu ve hijyenik bir şekilde giderebilmeleri için tuvaletlerine kedi kumu koyulması gerekir. Kedi kumları topaklanan, granül ve silika gibi farklı formlarda sunulur. Kedi kumlarının tanecik yapıları, emicilikleri ve topaklanma özellikleri farklılaşabilir. Kokuyu hapseden ve toz yapmayan kumlar tercih edilmelidir. Kedi kumu tercihinde kedinin kullanım alışkanlıkları, kedi tuvaletinin tasarımı ve yeri, kedi sahibinin beklentileri birlikte değerlendirilmelidir. Kum düzenli olarak günlük temizlenmeli, haftada 1-2 kez tamamen değiştirilmelidir.

Dikkat edilmesi gereken durumlar: kedi sahibinin gebe olması durumunda kum kabını başka birinin temizlemesini sağlamaya çalışılmalı ya da eldiven ve maske takarak temizledikten hemen sonra ellerinizi iyice yıkaması gerekmektedir. Bu önlemler, anne karnındaki bebeklerde ciddi sorunlara neden olabilen Toxoplasma riskini minimum düzeye indirmektedir.

3. TÜY BAKIMI

Tarama: Özellikle uzun tüylü kedilerde tüylerin dolaşmasını önlemek ve tüy yutma riskini azaltmak için düzenli olarak (günlük ya da haftada birkaç kez) taranmalıdır. Bunun için kedinizin tüy yapısına uygun bir tarak seçilmelidir.

Tüy dökme mevsimi: İlkbahar ve sonbaharda tüy dökümü artar, bu dönemlerde tarama sıklığı artırılmalıdır.

4. TEMİZLİK VE HİJYEN

Tırnak kesimi: Ortalama 2-4 haftada bir, ev kedilerinin tırnakları kesilmelidir. Kedilerin tırnaklarının onların anatomisine uygun olarak hazırlanmış tırnak makasları ile kesilmesi gerekir. Patilerinin temizliğine dikkat edilmeli, patilerindeki tüyler uzadığında kum ya da çeşitli kalıntılar yapışabileceği için uzayan tüyler gerektiğinde kısaltılmalıdır.

Kulak ve göz kontrolü: Haftalık olarak göz ve kulaklar kontrol edilmeli; akıntı, kızarıklık veya kötü koklu varsa veteriner görüşü alınmalıdır.

Ağız bakımı: Diş taşı ve diş eti hastalıklarını önlemek için kediye uygun diş fırçaları ve jeller kullanılabilir. Gerekirse veterinerde temizlik yapılabilir.

Banyo: Kediler için mecbur kalınmadıkça banyo önerilmez. Bunun en geçerli sebeplerinden birisi kedilerin genelinin suyu sevmedikleri için strese girmeleri, bir diğer önemli sebebi ise sık banyo yaptırılan kedilerde derinin kurulaşması ve kepeklenmesidir.

5. OYUN, ZİHİNSEL UYARIM ve SOSYALLEŞME

Tırmalama tahtası: Kedilerin tırnaklarını törpüleyebilmesi, geçirebilmesi ve kedinin doğal davranışını desteklemek için önemlidir.

Oyuncaklar ve oyun saati: Tüy çubukları, top, lazer gibi malzemeler kedilerin sıkılmasını engeller, egzersiz yapmasını sağlamaktadır. Günlük 10-15 dakika etkileşimli oyun zamanı hem fiziksel hem sağlık hem de kedi-insan bağı için önemlidir.

Bağ kuma ve zorlamadan yaklaşım: Her kedi farklı mizaca sahip olabilir; bazı kediler kucakta bazıları ise sadece yanında oturmayı sevebilmektedir. Kediye ilgi göstermek, onunla konuşmak veya zaman geçirmek bağı güçlendirmektedir. Kedinizi istediğinden daha fazla sosyalleşmeye zorlarsanız endişe duyabilir veya geri çekilebilir ve hatta bazen stresten ötürü sağlık sorunları yaşayabilmektedir.

6. GÜVENLİ VE YAŞAM ALANI

Taşıma çantası: Kedinizi eve getireceğiniz zaman bu yolculuğun sorunsuz gerçekleşmesi için kedi taşıma çantası gerekmektedir. Kediler bir yere gidecekleri zaman genellikle bir taşıma çantasının içerisinde seyahat ederler. Düzenli veteriner kontrolleri başta olmak üzere patili dostunuzun evden rahat bir şekilde çıkabilmesi ve kendini güvende hissettiği yolculuklar yapabilmesi için kilosuna ve boyuna uygun bir kedi taşıma çantasına ihtiyaç duyulmaktadır.

Kedi yatağı: Sesiz, sıcak ve güvenli bir yer kedinizin dinlenmesi için önemlidir.

Pencere/ dışarı güvenliği: Açık pencerelere sineklik ya da pencere koruyucu takılmalıdır. Balkonlar fileyle kapatılmalıdır.

Saklanma alanları: Kedilerin doğası gereği saklanmayı severler. Karton kutular, oyuncak tüneller sunmak kedilerin stresini azaltmaktadır.

Güvenlik: Mikroçip uygulaması zorunlu olarak sahiplendirilmelerde yapılmaktadır. Bununla birlikte kimlik etiketli tasma kullanma da önerilebilir.

7. VETERİNER KONTROLLERİ

Aşılar: Kedinizin sağlık geçmişine göre yıllık aşıları düzenli yapılmalıdır (karma, kuduz, lösemi vb.).

Aşı, veteriner hekim kontrolünde uygun aşılama programı ile yapılmalıdır. Bu ilk aşılama serisinden sonra, tekrarlar genellikle bir yıl sonra ve yılda bir yapılır. Fakat aşılar antikor seviyesine göre yapılması önerilir. Kediniz ayrıca yasa gereği olarak kuduz virüsüne karşı aşılanmalıdır. Kediler bu aşıyı 8-12 haftalıkken (aşı türüne bağlı olarak), ardından bir yıl sonra tekrarlanır. İlerleyen yaşlarda aşı her yıl tekrarlanmaktadır.

Parazit önleme: İç parazit ve pireler, keneler, uyuz gibi etkenlere karşı dış parazit uygulamaları düzenli olarak (aylık ya da üç aylık) yapılmalıdır.

Kısırlaştırma: Hem sağlık açısından hem de davranışsal nedenlerle önerilmektedir. Uygun yaşa geldiğinde veteriner hekimine danışarak yapılmalıdır. Kediler genellikle 6 ay veya daha büyük yaşta kısırlaştırılır. Kısırlaştırma, dişi üreme organlarının (yumurtalıklar ve uterus) operasyonla alınmasıdır. İstenmeyen gebelikleri önlemeye yardımcı olmanın yanı sıra, dişi bir kedinin üreme organlarını çıkarmak, kızgınlık döngüsüyle ilişkili davranışları (miyavlama ve huzursuzluk gibi) ortadan kaldırırken aynı zamanda meme kanseri riskini de büyük ölçüde azaltır. Kastrasyon, erkek üreme organlarının (testisler) operasyonla çıkarılmasıdır. Kısırlaştırma, erkeğin bir dişiyi hamile bırakmasını engellemenin yanı sıra, saldırganlığın, idrar püskürtme ve keskin erkek idrar kokusunu azaltabilir.

Rutin sağlık kontrolleri: Her yıl en az bir defa veteriner kontrolü önerilir. İleri yaşta daha sık kontroller gerekmektedir.