Köpeğinizin sağlık ve sıhhati ile ilgili ihtiyaçlarını etkileyecek, özellikle ırkı ve yaşı gibi birkaç faktör bulunmaktadır. Beslenme gereksinimlerinden egzersiz ve bakıma kadar her şeyin köpeğin özellikleri dikkate alınarak göz önünde bulundurulması önemlidir. Köpeklerin zamanınıza ve ilginize ihtiyacı olduğunu unutmayın. Köpekler oldukça sosyal hayvanlardır. Sizinle vakit geçirip oyun oynamak isterler. Bu sizin 7/24 yanında olacağınız anlamına gelmese de sabahları işe gitmeden önce beslenmeyi ve yürüyüş ve tuvalet ihtiyacının planlamasını yapmanız gerekir. Uzun bir günün ardından eve geldiğinizde yemek yeme ve birlikte oyun oynama vaktini de planlamanız gerekir. Köpekler 10-20 yıl yaşamaktadır. Planlamalarınızı uzun vadeli düşünmeniz gerekmektedir. Hayat planlarınızı, çalıştığınız işinizi, okuduğunuz üniversiteyi ya da ailenizle birlikte yaşıyorsanız köpeğinizin ileriki yaşamını da buna göre planlamanız gerekir. İleride evlenmeniz ve çocuk sahibi olmanız halinde köpeğinizin sokağa atılmaması gerektiği bilincinde olmanız gerekmektedir. Kalacağı yeri önceden ayarlamanız gerekmektedir (Ev içinde, apartman ya da bahçede kalması vb.). Hangi enerji seviyesindeki köpek yaşam tarzınıza uygun buna karar vermek, farklı ırkların farklı mizaçları ve farklı egzersiz ihtiyaçlarının olduğunu unutmamak, sahiplenmeden önce bu konuda hakkında bilgi sahibi olunması gerekmektedir.

Temel İhtiyaç Malzemeleri Nelerdir?

Yeni bir köpek sahiplendiğinizde mama, antiparaziter ilaçlar ve aşı uygulamaları, banyo ve tırnak bakımı (şampuan, diş fırçası, tırnak makası, tarak vb.), oynayacağı oyuncaklar, tasma, künye, mikroçip, yatak, mama ve su kabı, seyahat esnasında taşıyabileceğiniz için kafes veya çanta gibi ihtiyaçlar, Dışkıyı almak için dışkı küreği ve poşet, maliyet gerektirmektedir.

1. BESLENME

Kaliteli mama seçimi: Köpeğin yaşı (yavru, yetişkin, yaşlı), ırkı, boyutu ve özel sağlık durumu dikkate alınarak kaliteli bir kuru veya yaş mama tercih edilmelidir. Köpeğiniz yetişkin olmadan önce %25-30 protein içeren bir mama yemesi önerilir.

Öğün düzeni: Yavru köpekler günde 3-4 kez, yetişkinler 1-2 kez beslenmelidir. Orta ve büyük ırklı köpekler için yaşamlarının erken dönemlerinde fazla miktarda ve dengesiz beslenmeleri kemik ve eklem problemlerine sebep olabileceğinden köpeğinizi büyüklük ve fiziksel aktivitelerine göre beslemeniz gerekmektedir. Mama saatleri düzenli ve mama yeri aynı yer olmalıdır.

Kuru mama: Maliyeti uygun, saklaması da kolaydır ve köpeklerde mamayı çiğneyip, ısırması dişlerindeki tartar oluşumunu engellemekte ve diş sağlığını desteklemektedir.

Konserve mama (Yaş mama): Konserve köpek maması uzun bir raf ömrüne sahip, daha pahalıdır ve beslenme açısından eksik olduğu için kuru mamanın yanında ek olarak verilmesi önerilmektedir.

Evde pişirilmiş gıdalar: Köpeğinizin mamasını sıfırdan hazırlamak zaman ve hatta daha maliyet gerektirmektedir. Aynı zamanda evde pişirilerek hazırlanan gıdaların köpeğinizin ihtiyacı olan karbonhidrat, protein, yağ, vitamin vb. maddeleri yeterli ve dengeli şekilde karşılaması gerekmektedir.

Çiğ besleme: Çiğ besinler çiğ et, iç organlar, meyve ve sebzelerden oluşur. Fakat diyet dengesizlikleri oluşabilir ve dişlerde kırılma riski oluşturmaktadır. Köpeğinizi çiğ bir diyete başlamadan önce veteriner hekimine mutlaka danışılması gerekmektedir.

Hekiminizin önerdiği reçete mamalar: Geçirdiği hastalık veya sağlık problemini gidermek için özel olarak formüle edilmiş mamalardır. Bu şekilde beslemeyi sadece hastalık durumlarında, veteriner hekiminizin bilgisi ve kontrolü dahilinde kullanılmalıdır.

Mama değişimi: Eve ilk geldiğinde yavru köpeğin sindirim sistemini rahatsız etmekten kaçınmak için size gelmeden önce yediği mamanın aynısını verilmelidir. Mamasını değiştirilmek istenirse bunu bir haftalık geçiş dönemine yayılarak ve eski ve yeni mamaları farklı oranlarda karıştırılarak yapılmalıdır.

Su ihtiyacı: Su kabı her gün temizlenmeli, sürekli taze ve temiz su bulundurulmalıdır.

Ödül mamaları: Eğitim sırasında motive etmek için kullanılabilir, kalorisine dikkat edilmelidir. Ödül maması yerine çikolata ve şeker köpekler için zehirli olabileceğinden, kesinlikle verilmemelidir. Düşük kalorili mama taneleri eğitime yardımcı araç olarak kullanılabilmektedir.

Dikkat edilecek durumlar: Yavru köpekler sürekli olarak ağızlarıyla test edecek şeyler aramakatadır ve bu yüzden evinizde gerekli önlemleri alarak yavruların ağızlarına alabilecekleri olası yabancı cisimleri (çöp, bozulmuş gıdalar, deterjanlar vb.) önceden ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Evde zehirli bitkiler olup olmadığını kontrol edilip bunları köpeğin yetişemeyeceği, ağzına alamayacağı yüksek yerlere kaldırılması gerekmektedir. Kahve, kafein içeren gıdalar, alkol, çikolata, sarımsak, soğan, tavuk kemiği, yaş üzüm veya kuru üzüm, sakız, fıstık ezmesi, tuzlu abur cuburlar, yapay tatlandırıcı içeren gıdalar köpek beslemesinde kullanılmamalıdır.

2. EGZERSİZ

Günlük yürüyüş: Irka göre değişse de çoğu köpek için günde en az 30 dakikalık yürüyüş gerekir. Enerjik ırklarda bu süre uzamaktadır.

Oyun zamanı: Topla oynamak ya da zeka oyuncakları kullanmak fiziksel ve zihinsel sağlık açısından gerekli olmaktadır. Saklama oyunları, mama bulmacalar ve komut çalışmaları köpeğin zihinsel gelişimini destekler.

3. TUVALET EĞİTİMİ

Yavru köpeklerde: Düzenli aralıklarla (uyandıktan, yedikten sonra) dışarı çıkarılarak doğru yerde tuvalet yapması teşvik edilmelidir.

Yetişkinlerde: Alışkanlık kazanana kadar düzenli saatlerde dışarı çıkarılmalıdır. Olumsuz davranışlar cezayla değil, olumlu pekiştirme ile düzeltilmelidir.

Ped kullanımı: Ev içinde eğitim için geçici olarak kullanılabilir ama uzun vadede dışarıda tuvalet alışkanlığı daha sağlıklıdır.

Dikkat edilmesi gereken durumlar: Köpeğinizi tuvalet ihtiyacı için dışarıda gezdirirken dışkıları kürekle alıp poşetlere koyarak çevrede bırakılmamalıdır.

4. TEMİZLİK ve HİJYEN

Tüy bakımı: Tüy uzunluğuna göre haftalık ya da günlük tarama yapılmalıdır. Özellikle tüy dökme işleminde bu işlem sıklaştırılmalıdır.

Banyo: Genellikle 1-2 ayda bir banyo yapılır. Cilt hastalığı yoksa fazla yıkamak önerilmez. Köpeğinizin tüy yapısına en uygun pH’ya sahip köpek şampuanı tercih edilmelidir. Yıkama işlemi bittikten sonra tüylerinin tamamen kuruduğundan emin olana kadar kurutulmalıdır.

Tırnak kesimi: ortalama 3-4 haftada bir tırnaklar kontrol edilmeli, uzamış ise kesilmelidir.

Kulak ve göz kontrolü: Haftalık olarak akıntı, kızarıklık, kötü koku açısından kontrol edilmelidir.

Diş temizliği: Diş taşı oluşumunu önlemek için diş bakımına köpekler için özel tasarlanmış diş fırçasına ve macununa alışması için küçükken başlanması önerilir ve köpek diş macunu ile haftada birkaç kez fırçalama yapılmalıdır. Gerekirse veteriner hekime götürülmelidir. Bu diş macunu ile fırçalatmaya alışır.

5. SOSYALLEŞME ve EĞİTİM

İlk 4-16 hafta: Sosyalleşme açısından kritik dönemdir. Farklı insan, hayvan ve ortamlara alışması sağlanmalıdır.

Temel komutlar: “otur”, “bekle”, “gel”, “ hayır gibi komutlar sabırla ve ödül yöntemiyle öğretilmelidir.

Pozitif eğitim: Olumsuz davranışlar cezayla değil, olumlu davranışların pekişmesiyle düzletilmelidir.

6. GÜVENLİ YAŞAM ALANI

Yatak: Sessiz, rahat ve kuru bir alan sağlanmalıdır. Özellikle yaşlı köpeklerde ortopedik yatak önerilmektedir.

Ev güvenliği: Zararlı maddeler, çöp kutuları ve küçük yutulabilir nesneler köpeğin erişemeyeceği şekilde yerleştirilmelidir.

Bahçe varsa: Çiftlerle çevrili ve güvenli alan olmalıdır. Köpek asla uzun süre yalnız bırakılmamalıdır.

7. SEYAHAT ve TAŞIMA

Taşıma çantası/kemeri: Araba yolculuklarında güvenli taşıma şarttır. Kemer, kafes ya da taşıma çantası kullanılmalıdır.

Veteriner çantası: Geziler için tasma, mama, su kabı, sağlık karnesi gibi eşyaların yer aldığı küçük bir çanta hazırlıklı olunmasını sağlar.

8. VETERİNER KONTROLLERİ

Aşılar: Yavru köpekler 6-8 haftalıktan itibaren aşı programına alınmalı, zorunlu ve özel aşıları yapılmalı; yetişkinlerde yıllık tekrarlar yapılmalıdır (karma, kuduz, bronşit vb.) Annesinin sağlıklı bir bağışıklık sistemi varsa ve yavru köpeğiniz annesini tam emmişse annedeki antikorlar süt aracılığıyla yavruya geçer. İlk 6-8 haftalık süreçte bu antikorlar yavruyu korumaktadır. Daha sonra veteriner hekim, 3-4 hafta aralıklarla en az 2 veya 3 aşı yapılmalıdır. Son doz 16 haftalıkken uygulanmalıdır. Köpekler için; Köpek parvovirüs (kanlı ishal), distemper (gençlik hastalığı), köpeklerin hepatiti ve kuduz aşısı temel aşılar olarak kabul edilmektedir. Her yıl kuduz aşısının yapılması zorunludur. Core olmayan aşı olarak sınıflandırılan zorunlu olmayan aşılar köpeğinizin o hastalıklara maruz kalma riskine bağlı olarak yapılması önerilmektedir. Bunlar Bordetella bronchiseptica (öksürük), Borrelia burgdorferi (lyme hastalığı) ve Leptospira aşılarıdır.

Parazit önleme: İç parazit ve pireler, keneler, uyuz gibi etkenlere karşı dış parazit uygulamaları düzenli olarak (aylık ya da üç aylık) yapılmalıdır.

Kısırlaştırma: Hem sağlık açısından hem de davranışsal nedenlerle önerilmektedir. Uygun yaşa geldiğinde veteriner hekimine danışarak yapılmalıdır. Erkek köpeklerde genellikle 6-12 ay arası yapılabilmektedir. Irka göre değişim gösterir; büyük ırklar için 12-18 aylığa kadar beklenir. Dişi köpeklerde ilk kızgınlıktan önce veya sonra yapılabilir. İlk kızgınlıktan önce yapılması meme tümörü riskini azaltmaktadır.

Rutin sağlık kontrolleri: Her yıl en az bir defa veteriner kontrolü önerilir. İleri yaşta daha sık kontroller gerekmektedir.